Listy w Pythonie - Niezbędne Operacje na Maturze

# 1. Tworzenie i dodawanie elementów
liczby = []
liczby.append(10)
liczby.append(20)
liczby.append(30)
print(f"Lista: {liczby}") # [10, 20, 30]

# 2. Dostęp po indeksie (od 0!)
print(f"Pierwszy element: {liczby[0]}") # 10
print(f"Drugi element: {liczby[1]}") # 20

# 3. Modyfikacja elementu
liczby[1] = 99
print(f"Zmieniona lista: {liczby}") # [10, 99, 30]

# 4. Długość listy
print(f"Długość listy: {len(liczby)}") # 3

# 5. Ostatni element
print(f"Ostatni element: {liczby[-1]}") # 30

To są absolutne podstawy. Tworzysz pustą listę `[]`, dodajesz na koniec `.append()`, odczytujesz `[indeks]` i zmieniasz `[indeks] = nowa_wartosc`. `len()` i `[-1]` to funkcje, których będziesz używać cały czas.

dane = [5, 10, 15, 20]

# Sposób 1: Iteracja po WARTOŚCIACH (gdy nie potrzebujesz indeksu)
# Najprostszy i najbardziej 'pythonowy'
print("Iteracja po wartościach:")
for element in dane:
    print(element * 2)

# Sposób 2: Iteracja po INDEKSACH (gdy musisz znać pozycję 'i')
# Niezbędne do analizy sąsiadów (np. dane[i] i dane[i+1])
print("\nIteracja po indeksach:")
for i in range(len(dane)):
    print(f"Indeks {i}, Wartość {dane[i]}")

Masz dwa sposoby na pętlę. `for element in lista:` jest prostszy i lepszy, jeśli chcesz tylko przetworzyć każdą wartość. `for i in range(len(lista)):` jest konieczny, jeśli musisz odwołać się do konkretnego indeksu, np. aby porównać `dane[i]` z `dane[i-1]`.

litery = ['a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f']

# Cięcie [start:stop] (stop nie jest wliczany)
print(litery[1:4]) # ['b', 'c', 'd'] (indeksy 1, 2, 3)

# Od początku do indeksu 3 (bez 3)
print(litery[:3]) # ['a', 'b', 'c']

# Od indeksu 2 do samego końca
print(litery[2:]) # ['c', 'd', 'e', 'f']

# Tworzenie KOPII listy (BARDZO WAŻNE)
kopia_listy = litery[:] # To jest nowa, niezależna lista

# Odwracanie listy
odwrocona = litery[::-1]
print(f"Odwrocona: {odwrocona}") # ['f', 'e', 'd', 'c', 'b', 'a']

Cięcie (slicing) pozwala wycinać fragmenty listy. `lista[:]` to najprostszy sposób na stworzenie *prawdziwej kopii* listy. `lista[::-1]` to magiczny skrót na odwrócenie listy, bardzo przydatny np. przy palindromach.

liczby = [40, 10, 30, 20]

# 1. .sort() - sortuje listę W MIEJSCU (nic nie zwraca!)
liczby.sort() # Sortuje rosnąco
print(f"Posortowana: {liczby}") # [10, 20, 30, 40]

liczby.sort(reverse=True) # Sortuje malejąco
print(f"Malejąco: {liczby}") # [40, 30, 20, 10]

# 2. .remove(wartosc) - usuwa PIERWSZE wystąpienie danej WARTOŚCI
liczby.remove(30)
print(f"Po remove(30): {liczby}") # [40, 20, 10]

# 3. .pop(indeks) - usuwa element o danym INDEKSIE (i go zwraca)
element = liczby.pop(1) # Usuń element o indeksie 1
print(f"Usunięto: {element}") # 20
print(f"Po pop(1): {liczby}") # [40, 10]

`.sort()` to najważniejsza metoda sortująca, modyfikuje listę na stałe. `.remove()` usuwa po wartości, a `.pop()` usuwa po indeksie. Uważaj na `.sort()` - ono nic nie zwraca (błędem jest `nowa_lista = lista.sort()`).